Phương thức mới giúp trẻ em ăn nhiều thực phẩm lành mạnh hơn

Ý thứ nhất, trẻ em có xu hướng thích sự đa dạng. 

Dưới đây là cách sử dụng bản năng thích đa dạng của trẻ để chúng ăn nhiều trái cây và rau hơn.

Có một tình huống khá quen thuộc với các bậc cha mẹ: Bạn muốn con mình ăn nhiều loại trái cây và rau quả tốt cho sức khỏe. Nhưng con bạn lại thích ăn bánh quy, khoai tây chiên và các loại đồ ăn nhẹ được chế biến sẵn. Vì vậy, bạn phải tìm cách ngụy trang, cho rau vào trong bánh hoặc sắp xếp trái cây một cách nghệ thuật để hấp dẫn chào mời chúng.

Michal Maimaran, phó giáo sư nghiên cứu về tiếp thị tại Trường Kinh Doanh Kellogg, và các đồng nghiệp của cô đã nghiên cứu ra một kỹ thuật mới mà các bậc cha mẹ có thể tự trang bị. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng nếu trẻ em không thích một loại thức ăn gì một cách rõ rệt thì chúng thường chọn thử nhiều thứ khác nhau thay vì chỉ chọn một thứ. Và trẻ em có xu hướng chọn nhiều lựa chọn hơn khi được yêu cầu chọn trước đồ mà chúng muốn ăn trước 1 tuần, thay vì chỉ cho chúng chọn trước 1 ngày. Lựa chọn này bao gồm cả nhiều trái cây hơn.

Nghiên cứu cho thấy rằng đối với những đứa trẻ chưa hình thành sở thích, cha mẹ có thể khuyến khích chúng khám phá các loại thực phẩm khác nhau bằng cách cho chúng nhiều lựa chọn, Maimaran nói. Nếu trẻ đã có món yêu thích và món không yêu thích một cách rõ rệt, việc cho trẻ chọn một loạt cùng một lúc có thể giúp chúng thoát khỏi cơn thèm thứ mà chúng ghiền.

Maimaran nói: “Chúng ta có thể cho chúng những lựa chọn tốt hơn”. Một ví dụ về câu hỏi mà ta có thể hỏi chúng là : con ăn cà rốt hay bông cải xanh, hay là cả hai nhỉ?

Cho trẻ ăn thức ăn bổ dưỡng là rất quan trọng trong việc tạo nền tảng cho một lối sống lành mạnh sau này. Cách này cũng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường và béo phì của chúng hôm nay và cho cả cuộc sống sau này. Maimaran nói: “Điều này rất quan trọng đối với sức khỏe và sự phát triển cũng như tạo thói quen cho chúng trong tương lai”

Nghiên cứu trước đây của Maimaran đã khám phá ra nhiều cách khác nhau để khuyến khích trẻ ăn uống lành mạnh, đã cho thấy rằng một số cách thì hữu ích — nhưng cũng có cách không hiệu quả hoặc thậm chí còn làm cho tình trạng tồi tệ hơn đi. Một nghiên cứu tiết lộ rằng khi trẻ em được cho biết rằng một loại thực phẩm rất khan hiếm, chúng có xu hướng ăn thực phẩm đó nhiều hơn lên. Nhưng trong một nghiên cứu khác, khi truyền tải thông điệp rằng một loại thực phẩm sẽ giúp trẻ khỏe mạnh hơn hoặc học tốt hơn thì lại làm cho trẻ ăn ít thức ăn đó đi so với những trẻ không nhận được thông điệp này. 

Maimaran tự hỏi liệu tập trung vào mong muốn về sự đa dạng cũng có thể được sử dụng như một công cụ.

Một số nghiên cứu đã xem xét xu hướng tìm kiếm sự đa dạng ở người lớn; Ví dụ: hai nghiên cứu cho thấy người ta có xu hướng lựa chọn các bài hát một cách đa dạng ngay cả khi họ phải nghe lại những bài mà họ không thích. Và các cộng tác viên của Maimaran là Margaret Echelbarger tại Đại học Chicago và Susan Gelman tại Đại học Michigan đã nhận thấy rằng trẻ em dường như thích sự đa dạng giữa các đồ vật. Khi họ cho trẻ xem những bức tranh vẽ các đồ vật không quen thuộc, trẻ có nhiều khả năng chọn hai đồ vật khác thể loại hơn là hai đồ vật cùng thể loại.

Vậy liệu có xu hướng tương tự khi trẻ chọn đồ ăn hay không?

Để tìm hiểu, Maimaran và các cộng sự của cô đã tuyển 120 trẻ em, từ 4 đến 9 tuổi. Mỗi đứa trẻ trải qua một loạt các bài tập trên máy tính. Trong mỗi bài tập, một cặp thực phẩm được hiển thị trên màn hình — ví dụ: cà rốt và bông cải xanh. Đầu tiên, trẻ trả lời câu hỏi “Con thích cái nào hơn: cà rốt, bông cải xanh, hay chúng cũng như nhau cả?” Tiếp theo, chúng được hỏi liệu chúng muốn có hai củ cà rốt, hai miếng bông cải xanh hay mỗi thứ một miếng.

Bài tập này được thực hiện cho sáu cặp thực phẩm khác nhau. Một số loại tốt cho sức khỏe hơn những loại khác, nhưng cả hai loại thực phẩm trong một cặp đều cùng có lợi cho sức khỏe hoặc cùng hại cho sức khỏe như nhau — chẳng hạn như hai loại bánh quy hoặc hai loại kẹo.

Các nhà nghiên cứu muốn biết rằng liệu trong trường hợp trẻ không thích hẳn một trong hai loại thực phẩm, thì bản năng mong muốn sự đa dạng sẵn có sẽ khuyến khích chúng chọn cả hai loại, mỗi thứ một ít hay không?

Ý thứ hai, khuyến khích khám phá

Kết quả là trẻ em chọn mỗi món một ít nếu chúng không thích hẳn một loại nào. Vì vậy, nếu trẻ vẫn đang trong giai đoạn khám phá các loại thực phẩm và không thích hẳn một loại nào, thì “đây là lúc sự đa dạng có nhiều khả năng xuất hiện hơn”, Maimaran nói.

Nhưng điều gì sẽ xảy ra khi trẻ được cho lựa chọn giữa trái cây và đồ ăn nhanh đã qua chế biến? Chúng vẫn chọn nhiều loại khác nhau, nghĩa là cuối cùng thì trên đĩa của chúng sẽ vẫn có một vài thực phẩm tốt cho sức khỏe.

Để tìm hiểu, các nhà nghiên cứu đã tiến hành thí nghiệm tương tự với một chút sửa đổi. Lần này, mỗi cặp chứa một món bổ dưỡng và một món trung tính hoặc không lành mạnh.

Ở trẻ 6 đến 9 tuổi, kết quả thu được tương tự như trong nghiên cứu đầu tiên. Trong các thử nghiệm mà trẻ không có sở thích, nhiều khả năng chúng sẽ chọn nhiều loại khác nhau. Nhưng đáng ngạc nhiên là xu hướng này lại khác ở trẻ 4 đến 5 tuổi. Xu hướng chọn hai món khác nhau của trẻ lứa tuổi này là không thay đổi cho dù ban đầu có thích một món hơn món kia. 

Maimaran suy đoán rằng sở thích có thể ít quan trọng hơn đối với đứa trẻ nhỏ tuổi hơn, bởi vì chúng chưa có cảm tính rõ ràng về sở thích. Bà nói: “Như thế có nhiều cơ hội để tạo thêm lựa chọn cho chúng”.

Ý thứ ba, đa dạng hóa thế nào

Nhưng làm thế nào để cha mẹ có thể khiến con cái của họ chọn nhiều loại thực phẩm hơn khi chúng đã phát triển sở thích rồi? Sự thực là có rất nhiều trẻ thể hiện thích ăn khoai tây chiên và bánh quy hơn là ăn táo và bông cải xanh.

Các nhà nghiên cứu đã thiết kế một nghiên cứu khác, trong đó trẻ em chọn thức ăn và sau đó thực sự ăn món chúng chọn. Nhóm đã thiết lập một nghiên cứu tại một trường mầm non và một chương trình sau giờ học ở Evanston. Họ đã tuyển 91 trẻ em, từ 4 đến 9 tuổi và chia chúng thành hai nhóm — chọn một lần và chọn hàng ngày.

Nhóm nghiên cứu đã đến thăm trường mầm non một lần vào thứ Hai và cho trẻ xem một loạt năm khay. Mỗi khay chứa sáu món giống nhau: một quả táo, một quả chuối, một quả cam, bánh quy giòn Cheez-Its, Goldfish và Wheat Thins. Trẻ được yêu cầu chọn đồ ăn nhẹ cho mỗi ngày trong tuần, chọn đồ ăn nhẹ của thứ Hai từ khay đầu tiên, thứ Ba từ khay thứ hai, v.v. — nghĩa là chúng có thể chọn cùng một món ăn cho cả năm ngày nếu chúng muốn.

Sau đó Nhóm nghiên cứu tới chương trình sau giờ học của nhóm trẻ lớn hơn, từ thứ Hai đến thứ Sáu. Mỗi ngày, trẻ trải qua cùng một bài chọn đồ ăn chỉ khác so với ở trường mầm non là đồ ăn được chọn là chỉ cho đúng ngày hôm đó.

Những đứa trẻ được yêu cầu chọn đồ ăn cho một tuần đã chọn trung bình 4,16 loại thực phẩm khác nhau. Nhưng trẻ của nhóm chọn đồ ăn hàng ngày chỉ chọn trung bình 3,19 loại thực phẩm khác nhau.

Và khi nhóm nghiên cứu tập hợp những đứa trẻ chọn nhiều loại món nhất trong cả hai trường, họ nhận thấy một khoảng cách lớn giữa hai nhóm. Gần một nửa số trẻ trong nhóm chọn một lần cho cả tuần đã chọn ít nhất một món khác nhau cho mỗi ngày trong tuần, so với chỉ có 9% trong nhóm mỗi ngày chọn một lần là làm điều này.

Và quan trọng là, khuynh hướng đa dạng cũng thúc đẩy trẻ em hướng tới những lựa chọn lành mạnh hơn. Những đứa trẻ trong nhóm chọn một lần cho cả tuần chọn trung bình 1,87 món trái cây, trong khi những đứa trẻ chọn hàng ngày chỉ lấy trung bình 1,08 món trái cây.

Kết luận, một công cụ giúp các bậc cha mẹ

Các bậc Cha mẹ rút ra được gì từ nghiên cứu này?

Nếu một đứa trẻ chưa hình thành sở thích, Maimaran đề xuất trình bày nhiều lựa chọn để khuyến khích trẻ khám phá nhiều hơn.

Nếu con bạn đã thích đồ ăn nhanh như Cheez-Its và không thích trái cây, bạn có thể yêu cầu con chọn đồ ăn nhẹ cho cả tuần, có thể giới thiệu một số món con bạn chắc chắn thích và một số món mà cha mẹ muốn con thử. “Bạn vẫn cho chúng lựa chọn,” Maimaran nói. "Nhưng bạn hướng chúng theo hướng có lợi hơn"

Tất nhiên, việc đưa ra các lựa chọn cho mỗi bữa ăn chính và bữa ăn nhẹ là không khả thi. Bà nói: “Sẽ rất mệt mỏi cho các bậc cha mẹ và con cái. Nhưng cha mẹ có thể thử cách này cho một bữa ăn nhẹ buổi chiều.

Maimaran cũng thừa nhận rằng nhiều bậc cha mẹ phải đối mặt với những trở ngại khác ngoài việc thuyết phục con cái. Thực phẩm lành mạnh có xu hướng đắt hơn và mất nhiều thời gian hơn để chuẩn bị. Nếu một bậc cha mẹ đang vội thì giữa lựa chọn tống cho đứa con đang đói một gói khoai tây chiên và nấu một món rau bổ dưỡng cầu kỳ, thì việc đưa gói khoai tây chiên sẽ dễ dàng hơn nhiều.