Đoạn Phiền Tiêu Khổ

Thánh Thán viết về Điêu Thuyền như sau: “Mười tám lộ quân chư hầu không giết nổi Đổng Trác mà một thiếu nữ đào tơ liễu yếu như Điêu Thuyền lại giết nổi Trác. Ba anh em Lưu, Quan, Trương hùng liệt không thắng nổi Lã Bố mà chỉ một nàng Điêu Thuyền lại thắng nổi. Lấy chăn chiếu làm chiến trường, lấy son phấn làm khôi giáp, lấy sóng mắt nụ cười làm gươm sắc giáo nhọn, lấy mày ngài làm cung nỏ, lấy nước mắt nũng nịu làm tên đạn, lấy lời ngọt ngào tình tứ làm chiến lược mưu cơ. Xem như thế thì cái bản lãnh của nữ nhân quả là tuyệt cao cường, đáng sợ lắm thay! Đúng là nhi nữ tình trường, anh hùng khí đoản."

Nhi nữ: tức là cô gái còn rất trẻ
Tình trường: tình dài lòng thòng, quyến luyến

Anh hùng: người đàn ông có giá trị cho xã hội
Khí đoản: Tiêu tan chí khí

Vậy thì ngụ ý đại khái của câu thành ngữ trên là: Tình yêu nam nữ quyến luyến với nhau không rời thì chí khí của người đàn ông sẽ tiêu tan. Trác và Bố, một già, một trẻ, đều có bản lĩnh xưng hùng xưng bá, mà mất hết sự nghiệp, chỉ vì luyến ái tới mức không còn là mình.

Thế mới biết vì sao chỉ một chữ Ái kia mà tiêu phá biết bao giá trị, hủy diệt biết bao niềm vui. Ái đứng đầu của Thất Tình: Ái, Ố, Hỷ, Nộ, Bi, Tư, Khủng. Ái cũng đứng đầu của Bát Khổ: Ái biệt ly, cầu bất đắc, oán tăng hội, ngũ uẩn xí, sinh, lão, bệnh, tử.

Sinh ra ở cái chỗ bùn lầy này, lại trăm ngàn xiềng xích trói buộc, khổ không sao kể xiết, chỗ nào gặt được chút niềm vui, chỗ nào có được giây an lạc, dù ngắn dù dài đều nên trân quý. Vì đời này, đau là chính, khổ là chủ yếu. Kẻ nào biết đoạn phiền, tiêu khổ, mới may ra có được nhiều an vui trong đời.

Lại nhớ câu kệ của Sư thúc ngày xưa: Thân này có thể chịu khổ, nhưng Tâm này quyết không bao giờ khổ nữa.

(David Nguyen, 23/07/2019)